poniedziałek, 31 maja 2010

1942-43

To było tak dawno temu. Większości wspomnień nie pamiętam za co serdecznie żałuje, ale postaram się przekazać jak najwięcej.
W latach 1942-1943 Armia Czerwona położyła nacisk na odbudowę strat z 1941. Produkcja czołgu T-34 wzrosła gwałtownie, ale do jego konstrukcji wprowadzano wyłącznie ulepszenia, które mogły się przyczynić do przyspieszenia produkcji. Radzieccy projektanci zdawali sobie sprawę z konieczności poprawy pewnych niedociągnięć konstrukcji.
Jednak takie ulepszenia musiałyby doprowadzić do zwiększenia czasu oraz kosztów produkcji. Z tego powodu nie mogły być zastosowane.
W 1943 produkcja T-34 wzrosła do przeciętnie 1300 sztuk miesięcznie. Kacapy mieli większe straty niż Niemcy z powodu poziomu przygotowania taktycznego.

W odpowiedzi na samą liczbę pojawiających się na polu bitwy czołgów T-34 oraz rosnącego zapotrzebowania na większą siłę ognia,
Niemcy zaczęli produkować bardzo dużą liczbę szybkostrzelnych dział PaK 40 75 mm, zarówno holowanych, jak i samobieżnych. Te ostatnie zaczęto budować w 1943.
Od 1942 i w połowie 1943 Niemcy rozpoczęli produkcję potężnych czołgów
ciężkich typu Tygrys
oraz średnich Pantera,
których pojawienie się wzbudziło potrzebę ulepszenia czołgu T-34.
Te poprawione wersje pojawiły się w dwóch godnych zauważenia postaciach:
lepiej opancerzonej wersji z 1943, która zawierała bardziej pojemny i wytrzymały zbiornik oraz zmodyfikowaną wieżę,
a także wersji z 1944 z nową wieżą, utrzymującą kształt działa p-panc./p-lot. 85 mm ZiS.
Te ostatnie miało znacząco większą siłę rażenia, w stosunku do poprzedniego działa 76,2 mm F-34 i ostatecznie dało T-34 zdolności ofensywne, których tak silnie potrzebowała armia radziecka.

Mark II

Mark II

Dane podstawowe
Państwo Wielka Brytania Wielka Brytania
Producent Vickers Armstrong
Trakcja gąsienicowa
Typ czołg pościgowy
Załoga 5
Historia
Prototyp 1936
Lata produkcji 1939 – 1940
Wycofanie ze służby 1941
Wyprodukowano 205
Dane techniczne
Silnik 1 silnik wysokoprężny AEC
Moc 350 KM
Transmisja mechaniczna
Wymiary
Długość maks. 5,50 m
Szerokość 2,60 m
Wysokość 2,50 m
Masa
Masa bojowa 13 800 kg
Opancerzenie
Grubość pancerza 7 – 30 mm
Osiągi
Prędkości maksymalne
Na drodze 25 km/h
W terenie 13 km/h
Zdolność pokonywania przeszkód
Zasięg 160 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Artyleryjskie 1 armat QFSA L/52 kal. 40 mm (Mk II)
1 haubica kal. 94 mm (Mk II CS)
Strzeleckie 1 karabin maszynowy Vickers kal. 7,7 mm
1 karabin maszynowy Besa kal. 7,92 mm
Użytkownicy
Wielka Brytania

Mark II jest kontynuacją Mark I z drobnymi poprawkami. Brytole uznali Mark I, że jest niedorobiony, aby nadawał się do walki. Zaś Mark II był nadal produkowany, ale wykorzystywano je do szkolenia. Prawie wszystkie zostały zbudowane z nieutwardzonej stali, ale wśród tych, na poligonie w Wool,Dorset, kilka, które miały pancerz z hartowanej stali, wysłano na kontynent. Wykorzystano je w Bitwie pod Arras w kwietniu 1917 z powodu opóźnień w produkcji Mark I .

Mark II produkowali od grudnia 1916 do stycznia 1917
Foster & Co i Metropolitan
(25 Mężczyzn 25 Kobiet)

niedziela, 30 maja 2010

Mark I


Dane podstawowe

Państwo Wielka Brytania
Typ pojazdu czołg
Trakcja gąsienicowa
Załoga 7
Historia
Prototypy 1916
Produkcja 1916 – ?
Wyprodukowano 150
Dane techniczne
Silnik 1 silnik gaźnikowy, 6-cylindrowy Daimler o mocy 105 KM
Transmisja mechaniczna
Pancerz grubość: 6 – 10 mm
Długość 7,93 m
Szerokość 4,13 m
Wysokość 2,45 m
Masa 26 000 kg (własna)
Osiągi
Prędkość 6 km/h (po drodze)
Zasięg 30 km (po drodze)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
wersja męska
2 armaty kal. 57 mm
3 karabiny maszynowe Hotchkiss
wersja żeńska
5 karabinów maszynowych
Użytkownicy
Wielka Brytania

Po próbach terenowych w styczniu 1916 roku, Mark został skierowany do produkcji. Angielska nazwa czołgu - Tank oznaczała zbiornik, została użyta, aby zmylić wywiad osi. Dodatkowo zakamuflowano przedsięwzięcie, twierdząc oficjalnie, że zakłady produkują zbiorniki na zamówienie Rosji.

W sumie wyprodukowano 150 czołgów Mark I w wersji "żeńskiej" (wyposażone w 5 ciężkich karabinów maszynowych)
i "męskiej" (wyposażone w 2 armaty 57mm i 3 karabiny maszynowe).


15 września 1916 roku, 49 czołgów Mark I miało wspomagać atak piechoty brytyjskiej w bitwie nad Sommą.
Na linię frontu dotarły tylko 32 czołgi,
z czego 5 ugrzęzło w podmokłym terenie,
a 9 uległo awarii.
Pozostałe 18 wozów nie odegrało decydującej roli w przebiegu walk.
Atakowały w znacznym rozproszeniu (w grupach po dwa, trzy wozy) na nieprzyjaznym terenie, pomimo to były zaskoczeniem dla Niemców. Użycie ich zaowocowało znacznym zmniejszeniem strat.
17 września w sztabie angielskiego dowódcy, gen. Haiga, znaleźli się:
pułkownik Ernest Swinton i porucznik Albert Stern, obaj zaangażowani w rozwój broni pancernej.
Generał Haig był jednak sceptycznie nastawiony do nowego wynalazku i nie spowodował szerszego i bardziej celowego wykorzystania czołgów. Okazało się to błędem, ponieważ ich pojawienie się na linii frontu zaskoczyło Niemców w równym stopniu, jak generała Haiga ich skuteczność.
Gdy okazało się, że czołgi zrobiły we froncie wyrwę o szerokości kilkunastu kilometrów i głębokości kilkudziesięciu, wojska angielskie nie mogły wykorzystać powodzenia, ponieważ zaopatrzenie pozostało daleko w tyle i czołgi z braku amunicji wycofano na tyły.

Zima 1941/42

Zimą 1941/42 T-34 na nowo zdominowały niemieckie czołgi. To dzięki poruszaniu się bez problemu po grząsawiskach, śniegu i nie ssuwaniu się w dół. SZkopskie czołgi nie radził sobie tak jak T-34. PzKpfw IV używał niedostosowanego do warunków pogodowych zawieszenia resoru piórowego
oraz wąskiej gąsienicy,
mając skłonności do tonięcia w grząskich terenach.

Szwaby, wyposażeni w działa przeciwpancerne PaK 36 37 mm, nie mieli żadnych skutecznych środków na T-34.
W trakcie bitwy o Francję PaK 36 został nazwany kołatką do drzwi, ze względu na nieskuteczną penetrację wszystkich czołgów poza lekkimi, natomiast owo pukanie informowało załogi cięższych pojazdów o położeniu załogi obsługującej to działo. Załogi niemieckie wyposażone w tę broń, które walczyły na froncie wschodnim, nie mogły zatem niszczyć czołgów radzieckich. Wymuszało to na nich użycie cięższych dział ciągnionych – o większej sile rażenia, takich jak skuteczniejsze PaK 38, nowsze i dużo cięższe PaK 40 oraz działa 88 mm.
Jedynie niski poziom wyszkolenia załóg czołgów, nieudolność dowódców radzieckich oraz oszczędna dystrybucja powstrzymały czołg T-34 przed osiąganiem większych sukcesów. Oj te Kacapki, a tak cały świat by przejechali. Ale no coż jak mówi rosyjskie przysłowie: jak by babcia miała jaja to była by dziadkiem.

czwartek, 27 maja 2010

lato 1941

Jednym z mych wspomnień na froncie wschodnim było pojawienie się T-34 latem 1941. Był najliczniejszym czołgiem w sowieckich działaniach przeciwko Szwabom. Szkopki bali się ich jak diabli. Dzisiaj można było by powiedzieć po naukowemu, że doznali psychologicznego wstrząsu i to nie jednego. To była dla nich niespodzianka bo myśleli, że kapacki są gorzej przygotowani. Pisał o tym Alfred Jodl, był bardzo zaskoczony faktem obecności T-34 w Rydze. T-34 mógł ,i konkurował, skutecznie z wszystkimi niemieckimi czołgami z 41.
Jednakże był bardzo wadliwy, silniki unieruchamiane były przez wsysany kurz i piasek (piepszony, pierwotny filtr Pomon był całkowicie do dupy) oraz pożal się Bożę jego skrzynię biegów i sprzęgło. Co najmniej połowa wszystkich strat w czołgach pierwszego lata była spowodowana awariami, dużo mniej zniszczeń natomiast było skutkiem niemieckiego ognia, choć w danych statystycznych liczyły się także stare, nienaprawiane czołgi. Mieli brak ogaru logistycznego co do naprawy sprzętu. Zawsze załogi wczesnych czołgów T-34 przybywały na bitwę z zapasową skrzynią biegów na pokrywie silnika. Dopiero późniejsze rozwiązania technologiczne zniwelowały usterki mechaniczne.

środa, 26 maja 2010

Dzien dobry. Czy to T-34?

Rozpoznanie różnych wersji czołgu T-34 może być skomplikowane.
Odlewy wież,
powierzchowne szczegóły
i uzbrojenie różniły się w zależności od fabryki, w której zostały wyprodukowane. Nowe funkcje były dodawane w trakcie produkcji lub dopasowywane do starszych czołgów.
Uszkodzone i wyłączone z walki czołgi montowano od nowa.
Czasami dodawano do nich
wyposażenie nowszych modeli,
a nawet całkiem nowe wieże.
Niektóre egzemplarze miały także dodatkową osłonę przeciwpancerną, zrobioną z zezłomowanej stali o różnej grubości, zespawanej na kadłubie i wieży. Tak zmodyfikowane czołgi nosiły nazwę s ekranami (ros. с экранами, ‘z ekranami’)[9].

Pierwsze czołgi wyprodukowane w 1940 zostały zainstalowane wraz z radioodbiornikiem 10-RT 26E, instalowanym także na działach samobieżnych SU-100.
10-RT 26E został wkrótce zastąpiony przez model 9-RS.
Od 1953 modele T-34/85 były wyposażane w radioodbiorniki R-113 Granat.


Inne bojowe pojazdy opancerzone zbudowane na podstawie T-34

* Czołgi z miotaczem płomieni – OT-34 i OT-34/85,
wyposażone w wewnętrzny miotacz ognia,
montowany w miejsce kadłubowego karabinu maszynowego.
* PT-1 T-34/76 — Protiwominnyj Trał (trał przeciwminowy) –
czołg z trałem naciskowym,
najczęściej budowany na podwoziu T-34 Model 1943 oraz T-34/85.
* Działa samobieżne – Podwozie T-34 było używane jako podstawa dla serii dział samobieżnych:
o SU-122,
o SU-85,
o SU-100.

Po II wojnie światowej niektóre czołgi T-34 zostały wyposażone w
haubice 122 mm i były używane jako artyleria samobieżna przez wojska Syrii i Egiptu.

Produkcja wielu pojazdów wsparcia – a nawet cywilnych traktorów oraz dźwigów – budowanych na podwoziu T-34 rozpoczęła się podczas działań wojennych, a zakończyła się w latach 90. XX wieku. Zdecydowana większość z nich to przeróbki starych lub zniszczonych czołgów i dział samobieżnych.

* Czołgi mostowe – stare czołgi przebudowywane w polu lub w zakładach naprawczych. Wraki te wraz z przyczepionymi częściami mostowymi zatapiano w wodzie w dwóch rzędach na potrzeby specjalnych operacji przekraczania rzek, później zaś były wyciągane z wody i naprawiane w celu ponownego użycia.
* Wozy zabezpieczenia technicznego – podczas II wojny światowej niektóre stare czołgi były przerabiane na wozy zabezpieczenia technicznego (WZT-y) poprzez pokrycie pierścienia wieży lub dodanie nadbudówki. Po wojnie te zabiegi przetwórcze zostały sformalizowane w udanej produkcji bardziej dopracowanych modeli.

Jak to się mówi. Jak się to pisze.

Szwabski wywiad przypisywał modelom T-34/76 i T-34/85 drobne zmiany w nazewnictwie np.T-34/76A. Ta terminologia była najczęściej stosowana na Zachodzie, głównie w literaturze popularnej.

Armia Czerwona nigdy nie ustaliła zasad nazewnictwa produkowanych modeli seryjnych. Jednak od lat 80. XX w. w pracach wielu uczonych (szczególnie amerykańskiego specjalisty od wozów bojowych, Stevena Zalogi) stosowano nazewnictwo rosyjskie:
T-34 i
T-34-85,
wraz z wyróżnieniami modeli na podstawie roku produkcji, np. T-34 Model 1940.
System nazewnictwa jest podobny do amerykańskiego, z wyjątkiem w postaci przyjętej w Polsce nazwy T-34/85 dla czołgów T-34 z działem 85 mm.

Niektórzy rosyjscy historycy stosują inne nazewnictwa:
pierwszy T-34 opisują jako T-34 Model 1940 zamiast 1939,
wszystkie T-34 z pierwotną wieżą i działem F-34 nazywają T-34 Model 1941 w miejsce Modeli 1941 i 1942,
zaś T-34 z sześciokątną wieżą – Model 1942 zamiast Modelu 1943. Pewnie ze względu na propagandę.

Zdobyte czołgi T-34 w niemieckiej armi pancernej nazywano Panzerkampfwagen T-34(r), (r)jest skrótowcem od Russland (Rosji).

Finowie nazwali czołg T-34 Sotka od gągoła,
kaczki morskiej,
ze względu na jego boczną sylwetkę przypominającą pływające ptactwo wodne (z tym związek mają wspomnienia fińskiego asa pancernego Lauriego Heino).
T-34/85 został nazwany pitkäputkinen Sotka, "długolufową Sotką".

T-34 (w niemieckim nazewnictwie: T-34/76) – oryginalna wersja z działem 76,2 mm.

* Model 1940 (T-34/76A) – wczesne uruchomienie produkcji z prowizorycznym działem czołgowym 76,2 mm L-11 w dwuosobowej wieży.
* Model 1941 (T-34/76B) – właściwa produkcja z cięższym pancerzem oraz skutecznym działem F-34 76,2 mm.
* Model 1942 (T-34/76C) – wiele drobnych udoskonaleń w produkcji.
* Model 1943 (T-34/76D, E oraz F) – sześciokątna wieża, przez Niemców nazywana "Myszką Miki" z powodu jej charakterystycznego wyglądu z otwartymi dwiema jednakowymi, okrągłymi klapami zamontowanymi na jej dachu. Nowa kopuła dla dowódcy.

T-34/57 –
mniej niż 324 czołgi T-34 w 1941
i w latach 1943–44 zostały uzbrojone w szybkostrzelne działa
57 mm ZiS-4
lub ZiS-4M,
aby służyć jako niszczyciele czołgów. Część z nich wzięła udział w bitwie o Moskwę.

T-34/85 – jako najważniejsze udoskonalenie zawierał trzyosobową wieżę z długim działem 85 mm.

* Model 1943 – produkcja z ulepszonym modelem z działem D-5T 85 mm trwała od lutego od marca 1944 r. Bardzo króciutko.
* Model 1944 – właściwy start produkcji z prostszym w wykonaniu działem
ZiS-S-53 88 mm,
radioodbiornik przeniesiony z kadłuba do lepiej rozplanowanej wieży,
posiadającej nowy wizjer dla działonowego.

Do T-34/85 także po wojnie wprowadzano liczne techniczne ulepszenia, przede wszystkim w ramach radzieckich programów modernizacyjnych w 1960 i 1969.
Wszystkie modele T-34/85 mają podobny wygląd zewnętrzny.

Przedwojenne plany udoskonalenia czołgu T-34 wznowiliśmy w 1944, a nowe modele ujednolicano z T-44.
Nowy czołg T-44 posiadał
-wieżę zaprojektowaną na wzór tej z T-34/85
-całkowicie nowy kadłub z drążkiem skrętnym i poprzecznie montowanym silnikiem.
Był niższy niż T-34/85 i był prostszy w produkcji.
Od 150 do 200 tych czołgów zostało zbudowanych przed końcem wojny.
Po pewnych modyfikacjach w
-napędzie wraz z
-nową wieżą
-i działem
stał się czołgiem T-55, którego produkcja została rozpoczęta w 1947.

Szeroko eksportowane egzemplarze T-34/85 produkcji czechosłowackiej można rozpoznać po półstożkowej, opancerzonej owiewce (wyglądającej jak ustawiona tyłem do kierunku jazdy chochla) na lewym tylnym, pochylonym panelu bocznym w przedziale silnikowym sponsonu.

W telegraficznym skrócie:
pierwsza liczna to rok rozpoczęcia produkcji lub model,
druga to kaliber działa w mm,
T-34/85 (w polskim nazewnictwie) 34 to model zaś 85 działo kalibru 85mm.

Dane produkcyjne

Koszt produkcji jednego czołgu T-34/85 był początkowo wyższy o 30% niż Modelu 1943, na poziomie 164 tysięcy rubli;
jednakże w 1945 spadł do 142 tysięcy. W trakcie wojny koszt czołgu spadł o połowę w stosunku do 1941, gdy wynosił 270 tysięcy rubli. W międzyczasie poziom produkcji utrzymał się mniej więcej na tym samym poziomie, a zdolność penetracji pancerza przez działo oraz grubość opancerzenia przodu jego wieży wzrosły dwukrotnie.

Do końca 1945 r. wyprodukowano około 54 tysięcy czołgów T-34:
34780 oryginalnych T-34 w latach 1940-1944
oraz kolejne 22 599 czołgów T-34/85 w latach 1944-1945.
Największym producentem była Fabryka nr 183 (UTZ) z
28 952 czołgami T-34
oraz T-34/85, zbudowanymi między 1941 a 1945.
Drugą co do wielkości produkcji była Fabryka nr 112 (Krasnoje Sormowo) w mieście Gorki
z 12 604 czołgami obu typów.
W 1946, po wojnie, zostało zbudowanych
2701 czołgów T-34,
a później zaprzestano produkcji na wielką skalę.
Została ona uruchomiona ponownie na licencji w
Polsce (1951–1955)
oraz w Czechosłowacji (1951–58), gdzie do 1956 zostało zmontowanych odpowiednio 1380 i 3185 czołgów.
Później już poza Związkiem Radzieckim przestawiono się na produkcję czołgów T-54/55, a następnie T-72. W późnych latach 60. XX w. sowiecki T-34/85 przeszedł program modernizacji (T-34M) na potrzeby eksportu i rezerwy. Wyposażono go w elementy napędowe z serii czołgów T-54/55. W ten sposób dostosowano go do ówczesnych standardów czołgów radzieckich.

Innowacje

W 1942 rozpoczęto produkcję nowej sześciokątnej wieży, której konstrukcję zapożyczono z zarzuconego projektu czołgu T-34M.
Dzięki niej T-34 posiadał wyposażoną w wielostronne wizjery kopułę dla dowódcy. Poprawiono też wygodę obsługi.
Ograniczone zaopatrzenie w kauczuk wymusiło zastosowanie zespolonych kół drogowych, a do 5-biegowej skrzyni i silnika dodano nowe sprzęgło.

W 1942 na pola bitew dostarczono niemieckie czołgi ze skutecznymi w boju, długimi działami 75 mm.
Po wprowadzeniu do produkcji T-34, biuro projektowe Morozowa rozpoczęło pracę nad prototypem nowoczesnego czołgu T-43. Nacisk położono na poprawę ochrony pancerza w stosunku do T-34. Dodano również nowatorskie urządzenia takie jak:
-drążek skrętny w zawieszeniu
-trzyosobową wieżę
-poprzecznie ustawiony silnik.
Z powodu zagrożenia wojną zrezygnowano z wprowadzania nowego typu czołgu.
Z T-43, opracowywanego w bezpośredniej konfrontacji z projektem KW-13, tworzonym przez czelabińskie biuro patentowe, zamierzano uczynić uniwersalny czołg, zdolny zastąpić zarówno T-34, jak i ciężki czołg KW-1[13].

W 1943 Niemcy przeciwko wojskom sowieckim wystawili nowe czołgi:
-Tygrysy
-Pantery.
Doświadczenia z bitwy pod Kurskiem i sprawozdania dowódców z linii frontu wykazały, że 76-milimetrowe działa czołgu T-34 nie wystarczały do sprawnej walki z nowymi maszynami wroga.
Uznano 85-milimetrowe działa przeciwlotnicze za bardzo skuteczne w walce z niemieckimi czołgami. Narodził się pomysł połączenia ich z czołgami.

W konsekwencji tego odwołano prace nad T-43, a dowództwo radzieckie podjęło decyzję o przestawieniu linii technologicznych fabryk na produkcję nowego modelu T-34 o zwiększonej (z 1,425 m do 1,6 m) średnicy wieży.
Projekt tejże, zapożyczony z T-43, został pośpiesznie dopasowany przez W. Kericzewa w Fabryce "Krasnoje Sormowo" do potrzeb T-34.
W rezultacie nowy czołg T-34/85 posiadał dużo skuteczniejsze działo oraz trzyosobową wieżę wyposażoną w radiostację .
Teraz dowódca zajmował się tylko dowodzeniem czołgiem, pozostawiając obsługę działa działonowemu i ładowniczemu.
Inną istotną częścią wyposażenia był peryskop obserwacyjny Vickers Mk IV, skopiowany z przedwojennych polskich i brytyjskich projektów, który po zamontowaniu na dachu wieży pozwalał dowódcy na swobodną obserwację terenu wokół czołgu.

Całkowita produkcja nieco spadła, gdy rozpoczęto wytwarzanie nowego modelu czołgu. Mimo że T-34/85 nadal nie był gotowy na starcie z Panterą, po zwiększeniu jego siły rażenia poprzez montaż nowego działa okazał się dużo skuteczniejszy niż poprzednio. Decyzja o wzmocnieniu już istniejącego modelu zamiast montowania nowego pozwoliła Sowietom na wytwarzanie czołgów w takiej liczbie, że różnice w uzbrojeniu mogły być uznane za nieistotne. W maju 1944 Wehrmacht posiadał jedynie 304 Pantery działające na froncie wschodnim, podczas gdy Sowieci, przyspieszając produkcję T-34/85, wytwarzali do 1200 sztuk miesięcznie.

Nóż w plecy. Produkcja cz.II

Gwałtowne i szybkie ataki Niemiec zmusiły personele zagrożonych zdobyciem fabryk czołgów do ucieczki w góry Ural.
-KhPZ została przeniesiona w okolice obecnego zakładu Uralwagonzawod w Niżnym Tagile, niegdyś Uralskim Zakładzie Wagonów im. Feliksa Dzierżyńskiego, który przekształcono w Uralską Fabrykę Czołgów im. Józefa Stalina nr 183.
-Fabryka Kirowska została ewakuowana, jeszcze zanim otoczono Leningrad, i przeniesiona wraz z Charkowską Fabryką Paliwową do Fabryki Traktorów im. Józefa Stalina w Czelabińsku, nazwanej wkrótce Tankograd ("Miasto Czołgów").
-Linię montażową Fabryki Czołgów im. Klimenta Woroszyłowa nr 174 z Leningradu przeniesiono do Uralskiej Fabryki oraz nowej Omskiej Fabryki nr 174.
-Zakład Przemysłu Ciężkiego im. Sergo Ordżonikidze (UZTM) w Swerdłowsku przejął wiele małych faktorii.
Zanim głównym ośrodkiem produkcyjnym sowieckich militariów stała się fabryka na Uralu, kompleksem przemysłowym była:
Stalingradzka Fabryka Traktorów produkująca 40% wszystkich czołgów T-34.
Kiedy jednak zakład został otoczony podczas ciężkich walk o Stalingrad, sytuacja zaczęła się pogarszać. Na skutek braku surowców wprowadzono nowe metody produkcji, a wyprodukowane T-34 były wypuszczane na pole bitwy często bez malowania. Stalingrad utrzymał produkcję do września 1942.

Przerwa w produkcji stała się pretekstem do zmian technologicznych,
upraszczających obsługę
i zmniejszających koszty produkcji.
W celu automatyzacji produkcji wprowadzono nowe rozwiązania,
w kwestii spawania
oraz utwardzania płyt, przy uwzględnieniu pomysłów profesora Jewgienija Patona. Projekt działa 76,2 mm F-34 Model 1941 uproszczono. Pierwotnie składało się ono z 861 części, po poprawkach z 614.
W ciągu dwóch lat koszt produkcji czołgu został zmniejszony z 269 500 do 135 000 rubli.
Produkcja została wstrzymana w drugiej połowie 1942, mimo że próbowano zastąpić najbardziej doświadczonych pracowników fabryki, wysłanych na pole bitwy, siłą roboczą składającą się w 50% z kobiet, w 15% z dzieci i w 15% z inwalidów oraz mężczyzn w wieku poprodukcyjnym. T-34, które miały być "pięknie wykonanymi maszynami z doskonałym wykończeniem, porównywalnymi bądź lepszymi niż te z Europy Zachodniej bądź Ameryki", były lepiej wykończone niż w 1941, choć nie zostały dopracowane w kwestii mechaniki pojazdowej.

Nóż w plecy. Produkcja

T-34 stał się przyczyną zmian w sowieckim przemyśle.
Był najmocniej opancerzonym czołgiem średnim wyprodukowanym do tej pory w ZSRR.
Jego podzespoły wytwarzano w różnych fabrykach:
-Charkowska Fabryka Paliwowa nr 75 zaopatrywała model w silnik W-2,
-Leningradzka Fabryka Kirowska (dawny zakład przemysłowy Putiłowa) stworzyła oryginalne działo L-11,
-Fabryka Dynamo w Moskwie produkowała elementy elektryczne.
Czołgi były konstruowane początkowo w:
-KhPZ nr 183,
-na początku 1941 w Stalingradzkiej Fabryce Traktorów (STZ),
-ich produkcja seryjna rozpoczęła się w lipcu w Fabryce "Krasnoje Sormowo" nr 112 w Gorkim.
Czasem pojawiały się problemy z wadliwymi płytami pancernymi.
Z powodu deficytu nowych silników diesla W-2 czołgi T-34, początkowo produkowane w fabryce w Gorkim, zostały wyposażone w stosowane w czołgach BT, spalające benzynę silniki lotnicze MT-17 oraz niedoskonałe technicznie:
skrzynię biegów i sprzęgło.
Jedynie czołgi dowódców kompanii mogły być wyposażone w radiostacje; odbiorniki były drogie. Działo L-11 nie spełniało oczekiwań polowych.
Biuro projektowe Wasilija Grabina w Fabryce nr 92 w Gorkim zaprojektowało lepsze działo F-34 76,2 mm.
Wysocy urzędnicy nie chcieli wydać zgody na ich produkcję, jednak fabryka w Gorkim oraz KhPZ rozpoczęły pracę nad nowym projektem działa. Oficjalną zgodę otrzymano w późniejszym terminie od Państwowego Komitetu Obrony po wysłanych pochwałach dowództwa wojskowego za skuteczność czołgu w polu.

Nastąpiły naciski polityczne konserwatywnych członków armii. Zamierzali oni przywrócić seryjną produkcję
starszych T-26
i czołgów BT,
dążyli również do zatrzymania produkcji T-34.
Powodem tego były prowadzone prace nad projektem udoskonalonego T-34M.
Niespodziewany atak Niemiec na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 (Plan Barbarossa) zmusił ZSRR do zatrzymania dalszych prac projektowych nad nowymi modelami czołgów i przestawienia się na masową produkcję czołgów.

Rewolucja

Przed 1939 do najliczniejszych czołgów sowieckich należały:
-czołg lekki T-26
-seria czołgów pościgowych BT.
T-26 był powolnym czołgiem piechoty, zaprojektowanym w celu dotrzymania kroku żołnierzom piechoty. Często czerwonoarmiści musieli czołgać się, aby T-26 za nimi nadążył.
Czołgi BT były tzw. czołgami szybkimi, przeznaczonymi do walki z innymi pojazdami pancernymi.
Oba charakteryzowały się cienkim opancerzeniem. Pancerz wytrzymywał ostrzał lekkiej piechoty, jednak był podatny na pociski rusznic i 37-milimetrowych dział przeciwpancernych.
Ówczesne silniki benzynowe M-17 (montowane we wnętrzach czołgów) łatwo ulegały pożarom. Czołgi były konstrukcjami opartymi o projekty innych krajów z lat 30.:
-T-26 bazował na brytyjskim czołgu Vickers E,
-czołgi BT powstały na bazie projektu amerykańskiego inżyniera Waltera Christie.

Pamiętam jakby to było wczoraj. W 1937 mój kolega inżynier Michaił Koszkin został przydzielony przez Armię Czerwoną do zarządzania nową ekipą w celu skonstruowania następcy czołgów BT w Charkowskiej Fabryce Parowozów (ChPZ) w Charkowie.
Brałem udział przy projektowaniu tej doskonałej maszyny. Prototypowy czołg, nazwaliśmy A-20, został wyposażony w:
-20-milimetrowy pancerz,
-działo 45 mm
-nowy model dwunastocylindrowego silnika W-2, napędzanego olejem napędowym, który nie był tak łatwo palny co benzyna,
-8x6-kołowy wymienny napęd (w przeciwieństwie do 8x2 czołgów BT), który pozwalał na jazdę kołową bez napędu gąsienicowego. Cecha ta w znacznej mierze wpływała na koszty amortyzacji nietrwałych napędów czołgów z wczesnych lat 30. XX w.
Czołgi prototypowe na płaskim terenie rozwijały prędkość do 85 km/h, ale nie miało to przełożenia na skuteczność bojową. Uznaliśmy to za marnotrawienie przestrzeni i zbyteczne podnoszenie wagi pojazdu.
A-20 wykorzystywał pozytywne doświadczenia prac konstrukcyjnych (projekty BT-IS i BT-SW-2) nad pochyłym pancerzem, np. rozmieszczone na nim spadziste płyty pancerne miały większe prawdopodobieństwo załamania lotu pocisków przeciwpancernych niż pancerz pionowy.


Koszkin uzyskał aprobatę wujka Józefa na stworzenie drugiego prototypu,
lepiej opancerzonego
i uzbrojonego,
tzw. "czołgu uniwersalnego", który miał zastąpić T-26 i czołgi BT. Drugi prototyp Koszkina nazwaliśmy A-32,
od 32-milimetrowego pancerza przedniego.
Posiadał działo 76,2 mm
oraz taki sam model silnika (W-2).
Czołgi były testowane na specjalnych poligonach w Kubince w 1939. Udowodniono, że cięższy A-32 jest równie mobilny jak A-20.
Cięższa wersja A-32 z
54-milimetrowym frontowym pancerzem
i szerszymi gąsienicami została przyjęta do produkcji pod nazwą T-34.
Oznaczenie czołgu nastąpiło po 1934, kiedy Koszkin zaczynał formułować projekt nowego czołgu (uczczenia dekretu nakazującego zwiększenie sił pancernych).

Dwa prototypy T-34 zostały ukończone w styczniu 1940. Przejechały wyczerpującą, 2000-kilometrową drogę z Charkowa do Moskwy (demonstracja dla przywódców Kremla) i dalej pod Linię Mannerheima (Finlandia). Powróciły do Charkowa przez Mińsk oraz Kijów na przełomie kwietnia i maja 1940. Usterki wykryte w zawieszeniu po jeździe testowej zostały poprawione.
Sprzeciw dowództwa oraz obawy o duże koszty produkcji zostały ostatecznie zlekceważone przez władze polityczne.
Na tle niepokojów o niskie umiejętności sowieckich czołgów w Finlandii oraz skuteczność Blitzkriegu Niemiec we Francji – pierwsza seria produkcyjna czołgów została ukończona we wrześniu 1940. Tym samym doprowadzono do definitywnego wstrzymania produkcji w KhPZ czołgów:
T-26,
BT
oraz kilkuwieżowego czołgu średniego T-28
i jego następcy T-29.
Koszkin zmarł na zapalenie płuc na skutek wyczerpania jazdą z Charkowa do Moskwy. Zastąpił go twórca zawieszenia do T-34 – Aleksander Morozow. Mnie niestety nie wybrali bo jestem Polakiem.

T-34 posiadał zawieszenie Christiego, użyte wcześniej w BT. Został pozbawiony ciężkiego, nieefektywnego napędu wymiennego. Posiadał
solidny pancerz pochyły,
względnie mocny silnik
i szerokie gąsienice.
Początkowa wersja była wyposażona w działo 76,2 mm. Była często nazywana T-34/76 (pierwotnie oznaczenie niemieckie). W 1944 rozpoczęto produkcję drugiej głównej wersji, T-34/85, z większą wieżą utrzymującą działo 85 mm.

wtorek, 25 maja 2010

T-34 potęga i chwała




Dane podstawowe
Państwo Związek Radziecki ZSRR
Producent Charkowskie Biuro Projektowe im. Aleksandra Morozowa
Typ pojazdu czołg średni
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4 osoby
Historia
Prototypy 1937–1940
Produkcja 1940–1958
Wycofanie 1996
Wyprodukowano ok. 84 070
Dane techniczne
Silnik 12-cylindrowy, wysokoprężny, czterosuwowy, widlasty model W-2 o mocy 500 KM (370 kW}
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa zasadnicze 460–480 l, dodatkowe 134 l
Pancerz spawany z płyt walcowanych, grubość do 52 mm
Długość 6,68 m
Szerokość 3 m
Wysokość 2,45 m
Prześwit 0,40 m
Masa 26,5 tony
Moc jedn. 17,5 KM/tonę
Osiągi
Prędkość 53 km/h
Zasięg na szosie 300
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,30 m
Rowy (szer.) 2,50 m
Ściany (wys.) 0,73 m
Kąt podjazdu 30°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 x działo L-11 lub F-34 kal. 76,2 mm
2 x karabin maszynowy DT kal. 7,62 mm
Użytkownicy
ZSRR oraz 39 innych.

T-34
Pamiętam jak byłem w Charkowskiej Fabryce Parowozów Kominternu. Pierwszy raz go ujrzałem. Sowieci przeszli samych siebie, konstruując i produkując najlepszy na świecie czołg średni. Produkowali go w latach 1941-1958. Gdy pojawił się na froncie wszyscy, a w szczególnośći Szwaby uważały T-34 za najlepszy czołg świata. Znacząco wpłynął na wojnę. Był podstawowym czołgiem radzieckich sił pancernych w latach 1941–1945 oraz towarem eksportowym w latach następnych. Najczęściej produkowany podczas wojny, oraz drugi pod względem produkcji czołg wszech czasów, po jego następcy, serii T-54/55.
Pamiętam jak jeszcze w 1996 T-34 działczył w 27 krajów.

T-34 był rozwinięciem serii czołgów pościgowych BT. Zastąpił w eksploatacji pojazdy: BT-5,
BT-7
czołg piechoty T-26.
Solidnie wykonany i z dużą siłą ognia.
Początkowo był mało skuteczny, z powodu:
-nieergonomicznego projektu rozmieszczenia załogi,
-braku radiostacji
-niskiej użyteczności pojazdu w planowaniu taktycznym.
Rozmieszczenie dwuosobowej wieży wymagało od dowódcy pełnienia jednocześnie funkcji działonowego (charakterystyczne dla wielu sowieckich czołgów). Rozwiązanie konstrukcyjne było jednak mniej efektywne od ustawienia załóg niemieckich czołgów, których wieże mieściły trzyosobową załogę (dowódcę, działonowego i ładowniczego).

Projekt i konstrukcja czołgu były stale modernizowane. Zwiększono jego skuteczność i zmniejszono koszty produkcji. Systematycznie Sowieci wprowadzali jego nowe wersje.
Z początkiem 1944 na polach bitewnych ujrzałem T-34/85,
-z potężniejszym działem 85 mm
-wieżą zaprojektowaną dla trzech czołgistów. W 1945 uniwersalny i opłacalny w produkcji T-34 zastąpił lekkie i ciężkie czołgów, stając się kluczowym – bojowym pojazdem sowieckim. Jego ciągłe doskonalenie doprowadziło do zastąpienia go osobną serią czołgów T-54/55, budowanych do 1981 i używanych do dziś.

źródło: wiki

Pokolenia

Czołgi powojenne dzieli się obecnie na trzy generacje:

Pierwsza generacja
to czołgi powstałe bezpośrednio po II wojnie światowej. Należą do niej T-54. Jego odpowiednikiem jest amerykański M-47.

czołgi I generacji:

* A41 Centurion
* FV214 Conqueror
* M103
* M47/48
* T-54
* T-55
* T-10

Druga generacja
to czołgi mające już udoskonalone przyrządy celownicze, wprowadzono wtedy po raz pierwszy celowniki laserowe, i pociski APFSDS.
Do tej generacji należą czołgi
T-55, w wersji AM (zmodernizowane, wyposażone w system kierowania ogniem MERIDA oraz dodatkowe opancerzenie kadłuba i wieży),
T-62 – pierwszy w ogóle czołg II generacji, pierwszy z gładkolufową stabilizowaną armatą kalibru 115 mm i 240 mm pancerzem czołowym. Jego potencjalny przeciwnik amerykański
M-60 miał armatę gwintowaną kalibru 105 mm, brytyjską L-7, produkowaną na licencji w USA pod nazwą M-68. Była ona wówczas standardową armatą we wszystkich armiach NATO. Także brytyjskie czołgi Chieftain z armatą o kalibrze 120 mm były klasycznymi przykładami czołgów drugiej generacji. W tym okresie standardem stało się montowanie bocznych ekranów przeciwkumulacyjnych, aby przeciwdziałać nasyceniu kumulacyjnymi środkami przeciwpancernymi (np. granatniki przeciwpancerne) będącymi na wyposażeniu piechoty.

czołgi II generacji:

* AMX-30
* Chieftain
* Leopard 1
* M-60
* Pz61
* Strv 103
* T-62



Trzeciej generacja
stanowią podstawowe uzbrojenie armii państw zachodnich. Do tej klasy należą takie pojazdy jak amerykański
M1 Abrams wyposażony w gładkolufową, niemiecką armatę Rheinmetal RhM o kalibrze 120 mm, wystrzeliwującą pociski z prędkością 1650 m/s. Pancerz składa się z elementów kompozytowych i wysokowytrzymałych spieków ceramicznych zapewniających mu, po modernizacji, kompletną ochronę przed pociskami kalibru 125 mm z czołgów radzieckich, zarówno kumulacyjnymi jak i rdzeniowymi. System kierowania ogniem dysponuje termowizorem o dużych możliwościach, armata jest w pełni stabilizowana, całkowita masa czołgu wynosi 56 ton. Czołg wyposażono w dość nietypowy system napędu, zamiast klasycznego turbodoładowanego diesla zastosowano turbinę gazową.

Brytyjski Challenger 1 jest produkowany od 1983 roku. Uzbrojony w armatę kalibru 120 mm. Rozwija prędkość 56 km/h przy masie własnej 62 ton! Pod tym względem pozostawia daleko w tyle jednostki amerykańskie czy niemieckie. Posiada doskonały pancerz typu "Chobham", który na licencji produkowany jest również w USA i zastosowany w "Abramsach". Posiada system automatycznej stabilizacji lufy, wykorzystuje żyroskopy do utrzymania armaty dokładnie wycelowanej nawet wtedy, gdy czołg porusza się po bardzo nierównym terenie. Dalmierz laserowy jest sprzężony z komputerowym systemem kierowania ogniem. Od roku 1996 konstruowane są również nowe wersje, mianowicie Challenger 2.

Niemiecki Leopard 2 w wersjach do A4 ma armatę kalibru 120 mm. Czołgi Leopard 2 w wersji A4 wchodzą w skład wyposażenia polskich sił zbrojnych.

Francuski "Leclerc" jest jedną z najnowszych konstrukcji. Ma armatę kalibru 120 mm, jednak dzięki wydłużeniu lufy prędkość wylotowa wzrosła do 1800 m/s. Armata nie jest ładowana ręcznie, zamontowano specjalny automat ładujący dzięki czemu szybkostrzelność wzrosła do nawet 15 strzałów na minutę przy strzelaniu krótkimi seriami. Jest to ważne na współczesnym polu bitwy, gdzie czołg musi szybko wykrywać i niszczyć cele.

Pancerz opracowano wspólnie z firmami niemieckimi zajmującymi się czołgiem Leopard II. Leopard II otrzymał go w czasie modernizacji, spodnia część jego pancerza jest więc troszkę starszej generacji a wierzchnia najnowocześniejsza. W "Leclercu" cały pancerz jest najnowszej generacji, a czołg nie przeszedł jeszcze modernizacji takiej jak pozostałe czołgi III generacji i ma jeszcze możliwość przyjęcia dodatkowego opancerzenia o masie do 3 ton.

Armia rosyjska również posiada czołgi III generacji, są nimi T-80 i T-90. Mają one osiągi porównywalne z pojazdami zachodnimi.

czołgi III generacji:

* AMX-56 Leclerc
* C-1 Ariete
* Challenger 1
* Challenger 2
* Leopard 2
* M1 Abrams
* Merkawa Mk3
* T-80
* T-90
* Type 90
* Type 98

Modele pośrednie (między II i III generacją)

Między drugą a trzecią generacją powstało kilka czołgów pośrednich np. T-64, które były już lepsze niż wozy drugiej generacji, jednak słabsze niż te z trzeciej generacji. Najlepszym przykładem jest używany przez polskie wojsko T-72. Wyposażono go w najpotężniejszą w tamtym czasie armatę D-81, zwaną też Rapira, oznaczaną przez producenta jako 2A46, gładkolufową o kalibrze 125 mm. Armata jest ładowana automatem, pociski nie są scalone tylko rozdzielne – oddzielnie głowica oddzielnie ładunek miotający. Amunicja jest podawana z obrotowego magazynu znajdującego się na dnie wieży. Armata wyrzuca pociski APFSDS z prędkością 1815 m/s – dla porównania najnowocześniejsze obecnie armaty amerykańskie osiągają prędkość wylotową rzędu 1650 m/s. Armata jest jednak stabilizowana tylko jednym żyroskopem, podczas gdy w czołgach zachodnich III generacji stosuje się już cztery a nawet pięć. Poza tym gorszej jakości amunicja powoduje, że to zachodnie wozy mogą przebić grubszy pancerz. Silnik Diesla o mocy 730 koni mechanicznych zapewnia mu dość dobrą manewrowość, jednak nowoczesne czołgi III generacji mające mocniejsze jednostki napędowe są zwrotniejsze i szybsze.

czołgi generacji pośredniej II/III:

* PT-91 Twardy
* AMX-32
* AMX-40
* Chieftain 900
* Merkawa
* OF-40
* T-64
* T-72
* Type 74
* Type 85

Klasyfikacja

Podział czołgów ze względu na ich masę:

* czołgi lekkie – o masie 8-20t (np. PzKpfw I, 7TP)
* czołgi średnie – o masie 30-50t (np. T-34, M4 Sherman)
* czołgi ciężkie – o masie 50t (np. IS-2, PzKpfw VI Tiger)

Podział czołgów ze względu na kaliber głównego uzbrojenia:

* czołgi uzbrojeniem lekkim - kaliber do 76 mm (np. PzKpfw III)
* czołgi uzbrojeniem średnim - kaliber 90 - 105 mm (np. T-34/85)
* czołgi uzbrojeniem ciężkim - kaliber 120mm i więcej (np. IS-2)

Klasyfikacje te były w praktyce umowne i różne w różnych armiach, zaś różnice między najnowszymi czołgami średnimi i nieprodukowanymi już czołgami ciężkimi zatarły się. Ze względu na przeznaczenie taktyczne czołgi dzieli się na:

* czołgi liniowe (bojowe, podstawowe) (np. T-72, Leopard 2, M1 Abrams)
* czołgi specjalne, przeznaczone, dzięki specjalnemu wyposażeniu do wykonywania zadań specjalnych (czołgi ze specjalnym uzbrojeniem, wyposażeniem), w niektórych armiach wyróżnia się ponadto czołgi powietrznodesantowe

Niekiedy słowo "czołg" stanowi część nazwy, która określa pojazd nie będący de facto czołgiem. Przykładem są czołgi przeciwlotnicze będące formą samobieżnych dział przeciwlotniczych.

poniedziałek, 24 maja 2010

Po Wojnie

Okres powojenny przyniósł ze sobą zastój nowych konstrukcji, co najwyżej dokańczanie starych takich jak np. radziecki T-54, którego wersja rozwojowa T-55 była produkowana do roku 1981.
Nowe impulsy pojawiły się w latach sześćdziesiątych. W tym okresie zanikł definitywnie podział na czołgi lekkie, średnie i ciężkie, a za to wykształciła się koncepcja MBT – Main Battle Tank – czołgu podstawowego. Wtedy pojawiły się i weszły do masowego użycia nowe wynalazki zasadniczo zmieniające wygląd pola bitwy. Pierwsze śmigłowce bojowe i PPK, czyli przeciwpancerne pociski kierowane. Na początku kierowanie było przewodowe z czasem użyto lasera jako środka naprowadzającego. Wtedy Armia Radziecka wprowadziła czołgi T-62 z armatami gładkolufowymi, zamiast gwintowanych. Stabilizacja armat, na początku tylko w pionie, potem także w poziomie stała się normą. W latach 70. nastąpił gwałtowny skok w technice, pojawiły się nowe rodzaje pancerzy niestalowych, termowizory, dalmierze laserowe określające odległość z dokładnością do kilku centymetrów oraz... nowe rodzaje środków przeciwpancernych.

II wojna światowa

Działania wojenne przyniosły ze sobą bezpośrednią konfrontację czołgów. Wszystkie strony wyciągnęły z niej wnioski i powstały nowe konstrukcje.
Po stronie radzieckiej powstał IS-2 (od Iosif Stalin), będący następcą czołgu KW. Miał on 122 mm armatę i pancerz czołowy o grubości 120 mm. Przy masie 46 ton był bardzo groźnym przeciwnikiem dla nowych typów czołgów niemieckich: średniego PzKpfw V "Panther" z 1943 roku i ciężkiego PzKpfw VI "Tiger", który pojawił się już pod koniec 1942.

"Tiger" ważył 56 ton,
był uzbrojony w znakomitą armatę kalibru 88 mm (przekonstruowana przeciwlotnicza), dwa karabiny maszynowe,
rozwijał 37 km/h
miał 102 mm pancerz czołowy.
Pod koniec wojny Niemcy wprowadzili odmianę o nazwie "Tygrys królewski".
Czołg ten miał
-masę 70 ton,
-wydłużoną armatę kalibru 88 mm o większej prędkości wylotowej pocisków i tym samym większej skuteczności
-pancerz sięgającym 185 mm grubości.
Podane wartości pancerza są jednak nieobiektywne - w momencie wprowadzenia do służby Tygrysów królewskich niemiecka stal z braku surowców była już znacznie gorszej jakości niż ta stosowana w czołgach radzieckich.
Tygrysy były jednak napędzane jeszcze silnikami benzynowymi, podczas gdy radzieckie od początku wojny miały wyłącznie lepsze silniki Diesla.
Silnik Diesla miał zwłaszcza tę zaletę, że używane w nim paliwo (w przeciwieństwie do benzyny) rzadko zapalało się od trafienia czołgu przez wroga. Ponadto silnik Diesla szybciej uzyskuje moment obrotowy co jest istotne w warunkach terenowych.

Armia amerykańska używała kilku typów czołgów. Najbardziej znanym z nich jest M4 Sherman, opracowany w 1940 roku.
Początkowo miał masę 31 ton i krótkolufową armatę kalibru 75 mm;
pod koniec wojny pojawiły się wersje z armatami:
długolufową kalibru 76 mm,
brytyjską 17-funtową (76,2 mm),
a nawet haubicą 105 mm.
Zaletą tego czołgu była przede wszystkim łatwość jego masowej produkcji, a przez to duża przewaga liczebna nad czołgami niemieckimi (w sumie, do zakończenia produkcji w 1945 roku, powstało ponad 40 tysięcy czołgów M4).
Do najważniejszych wad natomiast należały
-wysoka sylwetka;
-słabe opancerzenie względem niemieckiej broni przeciwpancernej (która była przystosowanej do zwalczania znacznie lepiej opancerzonych radzieckich czołgów);
-niska siła ognia, szczególnie w wypadku wozów z podstawową armatą 75 mm.

Okres między wojenny Związek Radziecki

Związek Radziecki wprowadził kilka projektów czołgów które wprawiły w zdziwienie żołnierzy Wehrmachtu swoimi osiągami i sprawnością bojową. Pierwszym z nich był budowany w dużej serii czołg BT (skonstruowany na podwoziu czołgu konstrukcji amerykańskiego inżyniera Christi'ego) – istniało kilka jego odmian. Cechą wyróżniającą ten wóz była jego ogromna prędkość (BT – bystrochodnyj tank – szybki czołg). Na dobrym podłożu osiągał nawet 86 km/h (bez gąsienic, których możliwość zdejmowania była charakterystyczną cechą tego wozu) i był to niekwestionowany rekord aż do końca lat 70.
Czołgi serii BT wyposażone były w długolufową armatę kalibru 45 mm, która w zupełności wystarczała do walki z każdym ówczesnym czołgiem.
Ogromną wadą wozów BT był jednak cienki pancerz (w najlepszym z nich, BT-7, zaledwie 22 mm).
Wyprodukowano też lekki czołg pływający uzbrojony w karabiny maszynowe, zapewniający wsparcie piechocie podczas pokonywania brodów, żadna z innych armii na świecie nie miała podobnej konstrukcji.

Następną konstrukcją był ciężki czołg przeznaczony do działań przełamujących KW-1 (skrót od Kliment Woroszyłow, jednego z członków politbiura).
Ten ciężki czołg wyposażony był w armatę kalibru 76,2 mm i 3-4 karabiny maszynowe, Jego załogę stanowiło 5 ludzi.
Kolejne wersje czołgu KW to KW-2 i KW-85.
Dalszy rozwój tej konstrukcji doprowadził do powstania czołgu JS (Josif Stalin). Istniało kilka wersji czołgu IS. Były to wersje od IS-1 do IS-4. Po wojnie w oparciu o czołg IS-3 skonstruowano ciężki czołg T-10, który zakończył służbę w armii rosyjskiej w 1993 r.

Czołg T-34 jest z pewnością najbardziej znanym czołgiem II wojny światowej. Podstawowe parametry określające ten skonstruowany w 1940 roku i wyprzedzający swoją epokę o kilka lat czołg średni to:
-25 ton masy,
-armata kalibru 76,2 mm,
-55 km/h
-zasięg do 300 km dzięki znakomitemu silnikowi Diesla.
W 1943 r. udoskonalono go jeszcze bardziej, wymieniono armatę na kalibru 85 mm, co dało mu jeszcze większą siłę i możliwość walki nawet z czołgami ciężkimi typu "Tygrys".

Okres międzywojenny III Rzesza

Okres międzywojenny to czas prób i udoskonalania istniejących pomysłów. W większości krajów powstały konstrukcje czołgów "szybkich" i "piechoty" - przeznaczonych do niszczenia czołgów nieprzyjaciela i szybkich ataków na tyły wroga (czołg pościgowy) albo do wsparcia piechoty (czołg piechoty).
W III Rzeszy oprócz czołgów lekkich (PzKpfw I, PzKpfw II)
zaprojektowano dwa czołgi średnie - PzKpfw III (początkowo z armatą 37 mm, w późniejszym czasie z armatami większego kalibru) przeznaczony do zwalczania pojazdów nieprzyjaciela.
PzKpfw IV (początkowo z krótkolufową armatą 75 mm) przeznaczonym do wspomagania piechoty.

W 1931 roku w zakładach Kruppa opracowano na tajne zamówienie Urzędu Uzbrojenia Armii (Heereswaffenamt) dwa modele lekkiego czołgu PzKpfw I i PzKpfw II (PzKpfw – Panzer Kampfwagen, czyli "opancerzony wóz bojowy"). Ponieważ traktat wersalski zabraniał niemieckiej Reichswehrze posiadania broni pancernej dlatego czołg oznaczony został LaS (Landwirtschaftlicher Schlepper – ciągnik rolniczy).

Oznaczenie to zmieniono na Panzerkampfwagen I dopiero w 1935 roku, gdy Hitler oficjalnie wypowiedział traktat wersalski. Pierwszy był uzbrojony w dwa karabiny maszynowe kalibru 7,92 mm osadzone w wieży, a drugi miał jeden karabin i działko kalibru 20 mm.

Podstawowy czołg niemiecki okresu II wojny światowej PzKpfw IV, został opracowany w 1936 roku.
Miał on masę od 18 ton w przypadku pierwszych wersji
do 32 ton dla wersji budowanych pod koniec działań wojennych.
Uzbrojenie składało się z działa kaliber 75 mm i dwóch karabinów maszynowych kalibru 7,92 mm;
załoga składała się z 5 osób.

niedziela, 23 maja 2010

Początki od da Vinciego do Renault

W notatnikach Leonarda znajduje się szereg maszyn wojennych, m.in. czołg który miotał kamieniami, wprawiany w ruch przez dwóch mężczyzn napędzających wał korbowy. Pomimo tego, że rysunek wyglądał na całkiem skończony, mechanika najwyraźniej nie była do końca rozwinięta. Model zbudowany według projektu z 1484 mógł z dużym wysiłkiem obracać się w miejscu, ale nie poruszał się prosto. W filmie dokumentalnym BBC, drużyna wojskowych zbudowała tę maszynę. Okazało się, że do prawidłowego działania należy zmienić jeden z mechanizmów. Również Discovery zajęło się projektami Leonarda. Uważa się, że da Vinci zostawił ten błąd celowo, aby zapobiec wykorzystaniu tego projektu przez ludzi nieuprawnionych.

Prototyp czołgu opracowano w Anglii w 1915 r. Pierwszy taki pojazd zaprojektował w 1911 Austriak Günther Burstyn i niezależnie od niego australijski inżynier Lancelot De Mole ich pomysły zostały zignorowane przez establishment wojskowy.

W czasie I wojny światowej brytyjski pułkownik Ernest Swinton doszedł do wniosku, że skuteczną osłoną atakującej piechoty mógłby być opancerzony traktor na gąsienicach. Dzięki Churchillowi powstał "Mały Willy".
-Osiągał prędkość 3,2 km/h;
-przy wadze 18,3 ton;
-długości ponad 4 m (z tylnymi kołami pomocniczymi długość wyniosła 8 m).
Najważniejszą cechą, była zdolność przejeżdżania przez okopy i rowy strzeleckie o szerokości do 1,35 m.
Z racji podobieństwa ""Willy'ego"" do zbiornika na benzynę i w celu zmylenia wywiadu niemieckiego, pułkownik Swinton nadał maszynie kryptonim "tank" (zbiornik). Nazwa ta, do dzisiaj w wielu językach oznacza czołg.

Od słowa tank pochodzi też tankietka (ang. tankette). Polska nazwa "czołg" pochodzi od sposobu poruszania pierwszych maszyn (które zdawały się powoli czołgać po ziemi na swoich gąsienicach).

Pierwsze czołgi, Mark I weszły do akcji w Bitwie nad Sommą, czołgi były użyte w roli wsparcia piechoty. Pierwsze zmasowane natarcie czołgów miało miejsce w czasie bitwy pod Cambrai.

Pierwsze czołgi brytyjskie przypominały opancerzone skrzynie, opasane z dwóch stron metalowymi gąsienicami. Nowy rodzaj mechanizmu jezdnego umożliwiał pokonywanie trudnych przeszkód, w tym okopów, a także miażdżenie zasieków z drutu kolczastego. Pierwsze czołgi były maszynami bardzo prymitywnymi. Aby wykonać ostry skręt, wymagały skoordynowanej pracy czterech osób, co było nie lada osiągnięciem.
Pojazd nie miał wentylacji, co powodowało, że gazy spalinowe i prochowe wywoływały często omdlenia i zatrucia załogi.
Zbiornik czołgu mieścił 210 l paliwa, które umożliwiało przejechanie 30 km. Po pokonaniu trasy 100 km pojazd wymagał wymiany wielu części.
Czołgi nie miały radiostacji i do porozumiewania się na większe odległości wykorzystywano gołębie pocztowe.
Ich uzbrojenie mieściło się w bocznych wieżach - sponsonach. Połowa wozów posiadała po 5 karabinów maszynowych, a pozostałe po dwa działa 57 mm i 3 karabiny maszynowe. Do pierwszej akcji nad Sommą w 1916 roku skierowano 49 czołgów, z których dotarło 40. 9 w wyniku awarii nie dotarła nawet do niemieckich pozycji. Początkowo Niemców ogarnęła panika, ale szybko nauczyli się je zwalczać, np. strzelając z armat na wprost.

Czołg z 1916 roku, Mark 1 mógł poruszać się z prędkością 6,4 km/h, a w skład jego wyposażenia wchodziły dwa działa. Pojazd strasznie trząsł, dlatego załoga nosiła watowaną odzież.

Jedyną niemiecką konstrukcją z okresu I wojny światowej był nieudany czołg A7V. Za najbardziej udany czołg I wojny światowej uważana jest francuska konstrukcja FT-17, pierwszym czołg o klasycznej i używanej obecnie konstrukcji (obrotowa wieża na kadłubie). Podczas jazdy Clio z 1991 roku czuję się jak tankista z I wojny światowej.

Definicja

Witajcie. Chciałbym przedstawić wam najpiękniejszą i najskuteczniejszą maszynę wojny, którą jest czołg. Jedne definicje mówią że jest to:

gąsienicowy wóz bojowy, do walki z siłami przeciwnika na krótkich, średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w ciężkicm terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

Według PWN:
czołg, pojazd gąsienicowy, opancerzony, uzbrojony w armatę na ruchomej wieży i 1–3 karabiny maszynowych, masa do ok. 60 t; ze względu na przeznaczenie czołgi dzieli się na podstawowe oraz specjalne: dowódcze (o rozbudowanych środkach łączności), rozpoznawcze, saperskie, desantowe itp.; czołgi podstawowe produkowane po II wojnie światowej dzieli się na generacje (grupy czołgów, które charakteryzują się rozwiązaniami o podobnych parametrach); czołgi po raz pierwszy użyto IX 1916 w bitwie nad Sommą.

Wytłumaczę wam najprościej. Czołg ew. Tank to pojazd gąsienicowy, który rozpieprza wszystko na swej drodze. Jest to broń doskonała i ostateczna na lądzie.