środa, 26 maja 2010

Rewolucja

Przed 1939 do najliczniejszych czołgów sowieckich należały:
-czołg lekki T-26
-seria czołgów pościgowych BT.
T-26 był powolnym czołgiem piechoty, zaprojektowanym w celu dotrzymania kroku żołnierzom piechoty. Często czerwonoarmiści musieli czołgać się, aby T-26 za nimi nadążył.
Czołgi BT były tzw. czołgami szybkimi, przeznaczonymi do walki z innymi pojazdami pancernymi.
Oba charakteryzowały się cienkim opancerzeniem. Pancerz wytrzymywał ostrzał lekkiej piechoty, jednak był podatny na pociski rusznic i 37-milimetrowych dział przeciwpancernych.
Ówczesne silniki benzynowe M-17 (montowane we wnętrzach czołgów) łatwo ulegały pożarom. Czołgi były konstrukcjami opartymi o projekty innych krajów z lat 30.:
-T-26 bazował na brytyjskim czołgu Vickers E,
-czołgi BT powstały na bazie projektu amerykańskiego inżyniera Waltera Christie.

Pamiętam jakby to było wczoraj. W 1937 mój kolega inżynier Michaił Koszkin został przydzielony przez Armię Czerwoną do zarządzania nową ekipą w celu skonstruowania następcy czołgów BT w Charkowskiej Fabryce Parowozów (ChPZ) w Charkowie.
Brałem udział przy projektowaniu tej doskonałej maszyny. Prototypowy czołg, nazwaliśmy A-20, został wyposażony w:
-20-milimetrowy pancerz,
-działo 45 mm
-nowy model dwunastocylindrowego silnika W-2, napędzanego olejem napędowym, który nie był tak łatwo palny co benzyna,
-8x6-kołowy wymienny napęd (w przeciwieństwie do 8x2 czołgów BT), który pozwalał na jazdę kołową bez napędu gąsienicowego. Cecha ta w znacznej mierze wpływała na koszty amortyzacji nietrwałych napędów czołgów z wczesnych lat 30. XX w.
Czołgi prototypowe na płaskim terenie rozwijały prędkość do 85 km/h, ale nie miało to przełożenia na skuteczność bojową. Uznaliśmy to za marnotrawienie przestrzeni i zbyteczne podnoszenie wagi pojazdu.
A-20 wykorzystywał pozytywne doświadczenia prac konstrukcyjnych (projekty BT-IS i BT-SW-2) nad pochyłym pancerzem, np. rozmieszczone na nim spadziste płyty pancerne miały większe prawdopodobieństwo załamania lotu pocisków przeciwpancernych niż pancerz pionowy.


Koszkin uzyskał aprobatę wujka Józefa na stworzenie drugiego prototypu,
lepiej opancerzonego
i uzbrojonego,
tzw. "czołgu uniwersalnego", który miał zastąpić T-26 i czołgi BT. Drugi prototyp Koszkina nazwaliśmy A-32,
od 32-milimetrowego pancerza przedniego.
Posiadał działo 76,2 mm
oraz taki sam model silnika (W-2).
Czołgi były testowane na specjalnych poligonach w Kubince w 1939. Udowodniono, że cięższy A-32 jest równie mobilny jak A-20.
Cięższa wersja A-32 z
54-milimetrowym frontowym pancerzem
i szerszymi gąsienicami została przyjęta do produkcji pod nazwą T-34.
Oznaczenie czołgu nastąpiło po 1934, kiedy Koszkin zaczynał formułować projekt nowego czołgu (uczczenia dekretu nakazującego zwiększenie sił pancernych).

Dwa prototypy T-34 zostały ukończone w styczniu 1940. Przejechały wyczerpującą, 2000-kilometrową drogę z Charkowa do Moskwy (demonstracja dla przywódców Kremla) i dalej pod Linię Mannerheima (Finlandia). Powróciły do Charkowa przez Mińsk oraz Kijów na przełomie kwietnia i maja 1940. Usterki wykryte w zawieszeniu po jeździe testowej zostały poprawione.
Sprzeciw dowództwa oraz obawy o duże koszty produkcji zostały ostatecznie zlekceważone przez władze polityczne.
Na tle niepokojów o niskie umiejętności sowieckich czołgów w Finlandii oraz skuteczność Blitzkriegu Niemiec we Francji – pierwsza seria produkcyjna czołgów została ukończona we wrześniu 1940. Tym samym doprowadzono do definitywnego wstrzymania produkcji w KhPZ czołgów:
T-26,
BT
oraz kilkuwieżowego czołgu średniego T-28
i jego następcy T-29.
Koszkin zmarł na zapalenie płuc na skutek wyczerpania jazdą z Charkowa do Moskwy. Zastąpił go twórca zawieszenia do T-34 – Aleksander Morozow. Mnie niestety nie wybrali bo jestem Polakiem.

T-34 posiadał zawieszenie Christiego, użyte wcześniej w BT. Został pozbawiony ciężkiego, nieefektywnego napędu wymiennego. Posiadał
solidny pancerz pochyły,
względnie mocny silnik
i szerokie gąsienice.
Początkowa wersja była wyposażona w działo 76,2 mm. Była często nazywana T-34/76 (pierwotnie oznaczenie niemieckie). W 1944 rozpoczęto produkcję drugiej głównej wersji, T-34/85, z większą wieżą utrzymującą działo 85 mm.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz